Op het Marineterrein in Amsterdam zijn drie fieldlabs gestart waarin gewerkt wordt aan oplossingen voor complexe stedelijke uitdagingen. De fieldlabs richten zich op vergroening van de gebouwde omgeving, een weerbaar energiesysteem en robuuste crisiscommunicatie. Door innovaties direct in de praktijk te ontwikkelen, te testen en door te ontwikkelen, zetten de partners de stap van experiment naar brede toepassing in Amsterdam en andere steden.
Drie urgente stedelijke uitdagingen
Gevels vormen een van de grootste, maar nog weinig benutte kansen voor vergroening in de stad. Het fieldlab Groeiende Gevels onderzoekt hoe verschillende gevelsystemen bijdragen aan een gezondere en klimaatbestendigere leefomgeving. Met behulp van een AI-gestuurd meetsysteem worden effecten op hittestress, luchtkwaliteit, geluid, biodiversiteit en welzijn in kaart gebracht. Zo ontstaat een beter beeld van de maatschappelijke waarde van groene gevels.
De energievraag in steden groeit, terwijl het elektriciteitsnet steeds vaker tegen zijn grenzen aanloopt. Naast netcongestie nemen ook de risico's op langdurige stroomuitval toe, onder meer door klimaatverandering en geopolitieke spanningen. Het fieldlab ISLAND onderzoekt hoe gebiedsgerichte microgrids kunnen bijdragen aan een veerkrachtiger energiesysteem. Het consortium ontwikkelt en beproeft ontwerpprincipes voor stedelijke microgrids, waarbij techniek, ruimtelijke inpassing, bestuur en maatschappelijke acceptatie samenkomen. Een praktijktest met de islanding-techniek laat zien hoe een lokaal energienet zich tijdelijk kan loskoppelen van het hoofdnet, zodat essentiële functies tijdens een langdurige stroomuitval van energie kunnen worden voorzien.
Door de fieldlabs met elkaar te verbinden, leren we niet alleen wat binnen één project werkt, maar ook hoe verschillende innovaties elkaar kunnen versterken.
Langdurige stroomuitval kan ook de communicatie onder druk zetten, doordat mobiele netwerken en andere telecomvoorzieningen uitvallen. Het fieldlab New Path Network onderzoekt hoe een robuust en energiezuinig communicatienetwerk ervoor kan zorgen dat publieke organisaties en burgers ook tijdens langdurige stroomuitval met elkaar in verbinding blijven. Het consortium ontwikkelt en test een LoRaMesh-netwerk dat onafhankelijk van de reguliere telecominfrastructuur kan functioneren. Het fieldlab voert meerdere testen uit bij de noodsteunpunten en op en rond het Marineterrein. Zo wordt de techniek getest en inzicht verkregen in hoe het netwerk tijdens een crisis het effectiefst kan worden ingezet.
Karla Ritsema, Program Developer bij AMS Institute, licht toe: ‘Dankzij de financiering van CLICKNL kunnen we deze drie urgente stedelijke vraagstukken gelijktijdig aanpakken. Door de fieldlabs met elkaar te verbinden, leren we niet alleen wat binnen één project werkt, maar ook hoe verschillende innovaties elkaar kunnen versterken. We willen laten zien dat deze innovaties in de praktijk werken én klaar zijn voor toepassing op andere locaties. Daarnaast brengen we nieuwe partners samen en delen we de opgedane kennis breed. Onze ambitie is dat de oplossingen niet op het Marineterrein blijven, maar hun weg vinden naar Amsterdam, andere steden en nieuwe samenwerkingen. Alleen zo kunnen innovaties echt impact maken.’
